TP HCM đang lấy ý kiến cho một dự thảo có thể làm thay đổi cách hàng chục nghìn cơ sở thực phẩm trên địa bàn được kiểm tra: thay vì chia đều lượt kiểm tra cho mọi nơi, cơ quan quản lý sẽ chấm cho mỗi cơ sở một điểm rủi ro và dồn lực vào nhóm có điểm cao.

Nội dung này nằm trong dự thảo quy định vận hành hệ thống kiểm tra an toàn thực phẩm dựa trên phân tích nguy cơ trong chuỗi cung ứng, do Sở An toàn thực phẩm TP HCM xây dựng. Theo thông tin đăng trên VnExpress ngày 13/11/2026, HĐND TP HCM nhận góp ý cho dự thảo đến hết ngày 22/11, hồ sơ dự kiến trình UBND TP HCM trong tháng 12.
Với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, điều đáng quan tâm không phải là “có bị kiểm tra hay không”, mà là hồ sơ và dữ liệu của mình đang đẩy điểm rủi ro lên hay kéo xuống.
Nội dung bài viết:
Điểm rủi ro được tính thế nào
Dự thảo đưa ra một công thức gọn: R = k × C × P. Trong đó C là mức độ tác động nếu sự cố xảy ra, P là khả năng sự cố xảy ra, còn k là hệ số tác động dùng để điều chỉnh theo từng tình huống. Nhân ba yếu tố lại sẽ ra điểm rủi ro R của cơ sở.
Điểm R sau đó được xếp vào ba mức, mỗi mức ứng với một cách đối xử khác nhau:
| Mức rủi ro | Điểm R | Cách kiểm tra |
|---|---|---|
| Thấp | Dưới 4,5 | Kiểm soát thường quy |
| Trung bình | Từ 4,5 đến dưới 16 | Theo kế hoạch chung |
| Cao | Từ 16 trở lên | Ưu tiên kiểm tra chuyên đề |
Dữ liệu dùng để chấm điểm đến từ ba nhóm: bản thân cơ sở, loại sản phẩm đang sản xuất hay kinh doanh, và nguồn cung nguyên liệu. Một cơ sở nhỏ nhưng làm nhóm hàng dễ hỏng, mua nguyên liệu từ đầu mối khó truy xuất vẫn có thể bị xếp cao hơn một nhà máy lớn có hồ sơ nguồn gốc đầy đủ.
Vì sao TP HCM muốn bỏ cách kiểm tra dàn trải
Con số thực tế trong dự thảo cho thấy cách làm cũ tốn công mà ít kết quả. Giai đoạn tháng 7/2025 đến tháng 6/2026, kiểm tra định kỳ được thực hiện tại 3.413 cơ sở nhưng chỉ phát hiện 17 trường hợp vi phạm, tương đương 0,5%. Cùng thời gian đó, 235 cơ sở bị kiểm tra đột xuất — thường là khi đã có dấu hiệu hoặc thông tin nghi vấn — thì phát hiện tới 33 vi phạm, hơn 14%.
Khối lượng cần quản lý cũng đang phình ra. Riêng mảng ăn uống, TP HCM có hơn 13.000 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, 399 cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp, 2.525 bếp ăn trường học và 752 bếp ăn tập thể. Số hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm trong 12 tháng tính đến tháng 7/2026 tăng hơn 88% so với cùng kỳ năm trước.
Nói cách khác, số cơ sở tăng nhanh hơn nhiều so với lực lượng đi kiểm tra. Chấm điểm rủi ro là cách để chọn chỗ đáng đi trước.
Truy xuất một bước trước – một bước sau
Dự thảo cũng đổi cách truy xuất khi có sự cố. Thay vì lần lại toàn bộ chuỗi cung ứng, cơ quan quản lý áp dụng nguyên tắc “một bước trước – một bước sau”: xác định đơn vị giao hàng trực tiếp cho cơ sở và nơi cơ sở đã giao hàng đi, từ đó khoanh vùng nhanh.
Lý do rất thực tế. Ba chợ đầu mối Bình Điền, Hóc Môn và Thủ Đức mỗi ngày tiếp nhận và phân phối hàng nghìn tấn thực phẩm; nếu phải truy sâu hoặc chờ kết quả xét nghiệm mẫu thì có thể mất 4–5 ngày, trong khi hàng đã đi khắp thành phố. Một số chợ hiện đã quản lý nguồn hàng bằng phần mềm, giúp rút ngắn bước này.
Đi kèm là đề xuất lập hệ thống chia sẻ kết quả kiểm tra giữa các cơ quan, để một cơ sở không bị nhiều đơn vị cùng kiểm tra một nội dung. Việc kết nối dữ liệu từ phía cơ sở kinh doanh được thực hiện trên tinh thần tự nguyện.
Điểm rủi ro không tự động quyết định việc kiểm tra
Đây là điểm dễ bị hiểu nhầm. Sở An toàn thực phẩm TP HCM cho biết kết quả phân tích do hệ thống tính ra chỉ đóng vai trò căn cứ hỗ trợ; quyết định kiểm tra hay công bố cảnh báo vẫn do người có thẩm quyền xem xét. Sở cũng nêu quan điểm rằng điểm rủi ro, mức ưu tiên và việc chọn kiểm tra cơ sở nào không thuộc nhóm thông tin công khai.
Tức là doanh nghiệp sẽ không tra được điểm của mình. Cách duy nhất để yên tâm là giữ cho các dữ liệu đầu vào — hồ sơ pháp lý, kết quả kiểm nghiệm, nguồn gốc nguyên liệu — luôn ở trạng thái sạch.
Doanh nghiệp cần làm gì

- Rà lại giấy phép còn hiệu lực. Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hết hạn, hoặc thông tin trên giấy không còn khớp với thực tế (đổi địa chỉ, đổi ngành hàng) là loại sai sót bị phát hiện ngay trong buổi kiểm tra đầu tiên.
- Lưu hồ sơ nguồn gốc theo từng lô. Hợp đồng, hoá đơn, phiếu giao nhận của nhà cung cấp trực tiếp và danh sách khách hàng đã giao hàng ra — đủ để trả lời “một bước trước, một bước sau” trong vòng một ngày.
- Chọn nhà cung cấp có hồ sơ đầy đủ. Nguyên liệu mua trôi nổi không có chứng từ sẽ kéo điểm rủi ro của chính cơ sở lên, dù quy trình nội bộ của bạn tốt.
- Giữ phiếu kiểm nghiệm trong hạn. Phiếu quá cũ hoặc thiếu chỉ tiêu bắt buộc làm hồ sơ tự công bố mất giá trị chứng minh khi bị hậu kiểm.
- Chuẩn hoá hồ sơ nội bộ. Sổ kiểm thực, hồ sơ vệ sinh, hồ sơ sức khoẻ và tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm của nhân viên nên được cập nhật định kỳ chứ không đợi gần ngày kiểm tra. Có thể tham khảo thêm bản cam kết an toàn thực phẩm cho cơ sở sản xuất kinh doanh.
- Xử lý dứt điểm lỗi cũ. Lịch sử tuân thủ là dữ liệu dễ làm điểm P (khả năng xảy ra) tăng lên; một lần bị nhắc nhở chưa khắc phục có thể theo cơ sở nhiều năm.
Hỏi đáp
Đề xuất này đã có hiệu lực chưa?
Chưa. Đây mới là dự thảo đang lấy ý kiến, hạn góp ý đến hết ngày 22/11 và dự kiến trình UBND TP HCM trong tháng 12. Khi được ban hành mới phát sinh nghĩa vụ cụ thể.
Quy định này áp dụng cho cả nước hay chỉ TP HCM?
Dự thảo do TP HCM xây dựng nên trước mắt áp dụng trong phạm vi thành phố. Tuy nhiên hướng kiểm tra theo mức độ nguy cơ đang là xu hướng chung trong quản lý an toàn thực phẩm.
Cơ sở rủi ro thấp có được miễn kiểm tra không?
Không miễn. Nhóm rủi ro thấp vẫn chịu kiểm soát thường quy, chỉ là không nằm trong danh sách ưu tiên kiểm tra chuyên đề.
Doanh nghiệp có bắt buộc phải kết nối dữ liệu với hệ thống không?
Theo dự thảo, việc kết nối dữ liệu từ phía cơ sở kinh doanh dựa trên tinh thần tự nguyện.
Nguồn tham khảo
- VnExpress – Sức khỏe: Đề xuất ‘chấm điểm rủi ro’ hàng quán, bếp ăn để kiểm soát an toàn thực phẩm (13/11/2026)
- VnExpress – Sức khỏe: Đề xuất giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm để kiểm soát an toàn thực phẩm (13/11/2026)