Lượt xem: 1

CA, CO và CQ là ba chứng từ hay nằm cạnh nhau trong một bộ hồ sơ hàng hoá, nhưng trả lời ba câu hỏi khác hẳn nhau: sản phẩm đo được những gì, hàng đến từ đâu và nhà sản xuất cam kết điều gì. Nhầm ba loại này là một trong những lý do phổ biến khiến hồ sơ tự công bố sản phẩm và hồ sơ nhập khẩu bị yêu cầu bổ sung.

Banner phân biệt CA, CO và CQ với ba tấm chứng từ và kính lúp soi phiếu CA

Phân biệt CA, CO và CQ trong một phút

  • CA (CoA) – Certificate of Analysis: phiếu kết quả phân tích, do phòng kiểm nghiệm cấp, ghi con số đo được của từng chỉ tiêu trên một mẫu cụ thể.
  • CO – Certificate of Origin: giấy chứng nhận xuất xứ, do cơ quan, tổ chức được uỷ quyền ở nước xuất khẩu cấp, nói hàng được sản xuất ở đâu.
  • CQ – Certificate of Quality: giấy chứng nhận chất lượng, thường do chính nhà sản xuất phát hành, cam kết lô hàng đạt tiêu chuẩn đã công bố.

Một câu để nhớ: CA nói về mẫu, CO nói về nguồn gốc, CQ nói về cam kết. Chỉ CA mới đưa ra số liệu đo thực tế.

Bảng so sánh CA, CO và CQ

Ai cấp và trên giấy ghi gì

Chứng từ Ai cấp Trên giấy ghi gì
CA (CoA) Phòng kiểm nghiệm được chỉ định hoặc công nhận ISO 17025 Kết quả đo từng chỉ tiêu, đơn vị tính, phương pháp thử
CO Bộ Công Thương hoặc tổ chức được uỷ quyền cấp, ví dụ VCCI Nước xuất xứ, mã HS, người xuất khẩu, người nhập khẩu, mẫu C/O
CQ Nhà sản xuất tự phát hành, đôi khi là tổ chức chứng nhận Số lô, tiêu chuẩn áp dụng, lời cam kết lô hàng đạt chuẩn

Giá trị pháp lý và dùng trong hồ sơ nào

Chứng từ Giá trị pháp lý Dùng trong hồ sơ nào
CA (CoA) Bằng chứng khách quan do bên thứ ba có năng lực đo và ký Tự công bố, đăng ký bản công bố, kiểm tra nhà nước
CO Căn cứ xác định xuất xứ, xét ưu đãi thuế quan khi nhập khẩu Hồ sơ hải quan, hồ sơ xin ưu đãi thuế theo hiệp định
CQ Cam kết của người bán, không thay được kết quả kiểm nghiệm Hợp đồng mua bán, hồ sơ nghiệm thu, hồ sơ thầu

Thời hạn của từng chứng từ

Chứng từ Thời hạn thường áp dụng
CA (CoA) 12 tháng tính đến ngày nộp hồ sơ tự công bố
CO Theo quy tắc xuất xứ của từng hiệp định, thường 12 tháng
CQ Gắn theo lô hàng, hết lô là hết giá trị

Lưu ý: các mốc trong bảng là mức thường gặp. Thời hạn cụ thể của C/O phụ thuộc quy tắc xuất xứ trong hiệp định thương mại đang áp dụng, còn CQ do chính người bán đặt ra. Riêng mốc 12 tháng của CA là quy định pháp luật, không thương lượng được.

CA (CoA) là gì và vì sao hồ sơ công bố bắt buộc phải có

Kỹ thuật viên phòng kiểm nghiệm dùng micropipet nhỏ dung dịch vào ống nghiệm để phân tích mẫu, kết quả ghi trên phiếu CA
Phiếu CA ghi lại kết quả đo từng chỉ tiêu do phòng kiểm nghiệm thực hiện trên mẫu sản phẩm.

CA, viết đầy đủ là Certificate of Analysis (cũng viết là CoA), là phiếu kết quả phân tích do phòng kiểm nghiệm cấp sau khi đo mẫu sản phẩm doanh nghiệp gửi tới. Tiếng Việt quen gọi là phiếu kết quả kiểm nghiệm hoặc bảng phân tích thành phần sản phẩm.

Điểm làm CA khác hẳn hai loại còn lại: CA đưa ra con số. Mỗi chỉ tiêu có một giá trị đo được, một đơn vị tính và một phương pháp thử ghi theo số hiệu tiêu chuẩn (TCVN, AOAC, ISO…). Người đọc có thể tự so con số đó với mức giới hạn trong quy chuẩn kỹ thuật quốc gia để biết lô hàng đạt hay không đạt.

Theo Điều 5 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, hồ sơ tự công bố sản phẩm bắt buộc có phiếu kết quả kiểm nghiệm an toàn thực phẩm trong thời hạn 12 tháng tính đến ngày nộp hồ sơ, do phòng kiểm nghiệm được chỉ định hoặc được công nhận phù hợp ISO 17025 cấp. Đây chính là CA. Nghị định không nhắc tới CO hay CQ trong thành phần hồ sơ.

Xem đầy đủ cấu trúc một phiếu CA, cách đọc từng dòng và cách kiểm tra phiếu còn hợp lệ hay không tại bài CA là gì? Bảng phân tích thành phần sản phẩm.

CO là gì và khi nào hàng hoá cần CO

Bãi container tại cảng biển Việt Nam, nơi hàng nhập khẩu cần giấy chứng nhận xuất xứ CO khi làm thủ tục hải quan
C/O đi cùng lô hàng ở khâu hải quan, dùng để xác định xuất xứ và xét ưu đãi thuế.

CO (Certificate of Origin, thường viết C/O) là giấy chứng nhận xuất xứ hàng hoá, xác nhận lô hàng được sản xuất hoặc gia công tại một nước, vùng lãnh thổ nhất định. Ở Việt Nam, việc cấp C/O cho hàng xuất khẩu thực hiện theo Nghị định 31/2018/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hoá, do Bộ Công Thương và các cơ quan, tổ chức được Bộ Công Thương uỷ quyền cấp (trong đó có Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – VCCI).

C/O được dùng để:

  • Xác định xuất xứ hàng hoá khi làm thủ tục hải quan;
  • Xin hưởng thuế suất ưu đãi theo hiệp định thương mại tự do (mỗi hiệp định có mẫu C/O riêng: Form E, Form D, Form AK, Form EUR.1…);
  • Phục vụ quản lý hạn ngạch, chống bán phá giá, truy xuất nguồn gốc.

Điều doanh nghiệp hay hiểu nhầm: C/O không nói gì về chất lượng sản phẩm. Một lô hàng có C/O đẹp vẫn có thể không đạt chỉ tiêu an toàn, và ngược lại. Vì vậy C/O không thể thay phiếu kiểm nghiệm trong hồ sơ công bố.

CQ là gì và vì sao CQ không thay được CA

Công nhân kiểm tra chai sản phẩm trên dây chuyền đóng gói, lô hàng do nhà sản xuất tự cấp giấy chứng nhận chất lượng CQ
CQ do chính nhà sản xuất phát hành cho lô hàng, là cam kết chất lượng chứ không phải kết quả đo.

CQ (Certificate of Quality) là giấy chứng nhận chất lượng, trong thực tế phần lớn do chính nhà sản xuất phát hành kèm theo lô hàng, nội dung là lời cam kết lô hàng phù hợp tiêu chuẩn mà nhà sản xuất đã công bố. Một số trường hợp CQ do tổ chức chứng nhận độc lập cấp — khi đó giá trị tham khảo cao hơn, nhưng vẫn là chứng nhận phù hợp, không phải kết quả đo.

Ba điểm khiến CQ không dùng thay CA được trong hồ sơ công bố thực phẩm:

  • Người cấp không độc lập: nhà sản xuất tự chứng nhận cho hàng của mình.
  • Không có số liệu: CQ thường chỉ ghi “đạt”, “phù hợp TCCS số…”, không ghi giá trị đo của từng chỉ tiêu.
  • Không nêu phương pháp thử: không có cách nào kiểm chứng kết luận.

CQ vẫn hữu ích trong quan hệ mua bán: bên mua dùng CQ để ràng buộc trách nhiệm của bên bán về chất lượng lô hàng, và dùng trong hồ sơ nghiệm thu, hồ sơ thầu. Nhưng khi nộp cho cơ quan quản lý an toàn thực phẩm, CQ không thay được phiếu kiểm nghiệm.

Hồ sơ tự công bố sản phẩm cần loại nào?

Theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP, hồ sơ tự công bố sản phẩm gồm ba thứ:

  1. Bản tự công bố sản phẩm theo Mẫu số 01 Phụ lục I;
  2. Phiếu kết quả kiểm nghiệm (CA) trong thời hạn 12 tháng tính đến ngày nộp hồ sơ;
  3. Nhãn chính của sản phẩm.

Không có CO, không có CQ trong danh mục này. Hai loại kia chỉ xuất hiện ở bộ hồ sơ hải quan hoặc hồ sơ thương mại giữa người mua và người bán.

Với hàng nhập khẩu, doanh nghiệp thường cần cả ba nhưng dùng cho ba mục đích khác nhau: C/O nộp hải quan để xét ưu đãi thuế, CA dùng cho hồ sơ tự công bố hoặc đăng ký bản công bố, CQ giữ trong hồ sơ nội bộ để ràng buộc nhà cung cấp.

Tình trạng pháp lý năm 2026: Nghị định 46/2026/NĐ-CP ban hành ngày 26/01/2026 (dự kiến thay thế Nghị định 15/2018/NĐ-CP) đã bị tạm ngưng hiệu lực theo Nghị quyết 15/2026/NQ-CP ngày 06/4/2026, cho đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và nghị định hướng dẫn có hiệu lực. Trong thời gian tạm ngưng, Nghị định 15/2018/NĐ-CP tiếp tục được áp dụng.

Năm nhầm lẫn thường gặp khi làm hồ sơ

Đây là những tình huống FOTEKCO gặp nhiều nhất khi rà soát hồ sơ cho doanh nghiệp:

  1. Nộp CQ của nhà máy nước ngoài thay cho phiếu kiểm nghiệm. Hồ sơ bị yêu cầu bổ sung, doanh nghiệp phải gửi mẫu kiểm nghiệm lại từ đầu, mất thêm thời gian chờ kết quả.
  2. Dùng phiếu thử nghiệm nội bộ của nhà máy làm CA. Phiếu do phòng QC của chính nhà sản xuất cấp không đáp ứng yêu cầu “được chỉ định hoặc được công nhận ISO 17025”.
  3. Phiếu CA của nhà cung cấp nước ngoài đã quá 12 tháng. Rất hay gặp với hàng nhập khẩu, vì nhà cung cấp gửi phiếu kiểm nghiệm cũ dùng chung cho nhiều lô.
  4. Tên sản phẩm trên CA không trùng tên trên nhãn. Thường xảy ra khi doanh nghiệp đổi tên thương mại sau khi đã gửi mẫu đi kiểm nghiệm.
  5. Tưởng có C/O là đủ chứng minh chất lượng. C/O chỉ nói về xuất xứ; cơ quan quản lý vẫn yêu cầu phiếu kiểm nghiệm cho từng sản phẩm công bố.

Cách tránh gọn nhất: trước khi gửi mẫu đi kiểm nghiệm, xây dựng danh mục chỉ tiêu theo đúng quy chuẩn áp dụng cho nhóm sản phẩm, và chốt tên thương mại cuối cùng của sản phẩm. Xem thêm Thời gian kiểm nghiệm thực phẩm là bao lâu? để tính lùi lịch nộp hồ sơ.

Câu hỏi thường gặp

CA, CO, CQ khác nhau ở điểm nào là chính?

Khác ở bên cấp và ở thứ được xác nhận. CA do phòng kiểm nghiệm cấp và ghi số đo của từng chỉ tiêu. CO do cơ quan, tổ chức được uỷ quyền ở nước xuất khẩu cấp và xác nhận xuất xứ. CQ thường do nhà sản xuất tự phát hành và chỉ cam kết lô hàng đạt tiêu chuẩn.

Có CO và CQ rồi thì còn cần CA nữa không?

Có. Hồ sơ tự công bố sản phẩm thực phẩm bắt buộc phải có phiếu kết quả kiểm nghiệm (CA) trong 12 tháng do phòng kiểm nghiệm được chỉ định hoặc được công nhận ISO 17025 cấp. CO và CQ không thay thế được.

CQ và CO có bắt buộc với mọi lô hàng nhập khẩu không?

Không. C/O chỉ cần khi doanh nghiệp muốn hưởng ưu đãi thuế quan theo hiệp định hoặc khi quy định chuyên ngành yêu cầu. CQ phụ thuộc thoả thuận trong hợp đồng mua bán, không phải chứng từ bắt buộc theo pháp luật về an toàn thực phẩm.

Phiếu CA của nhà sản xuất nước ngoài có dùng được cho hồ sơ Việt Nam không?

Được, nếu phòng kiểm nghiệm cấp phiếu đáp ứng yêu cầu về tư cách (được chỉ định hoặc được công nhận phù hợp ISO/IEC 17025), phiếu còn trong 12 tháng tính đến ngày nộp, và đủ các chỉ tiêu an toàn theo quy chuẩn Việt Nam. Trên thực tế phiếu nước ngoài hay thiếu chỉ tiêu, nên nhiều trường hợp vẫn phải kiểm nghiệm lại trong nước.

CQ có phải là giấy chứng nhận hợp quy không?

Không. Chứng nhận hợp quy là kết quả đánh giá của tổ chức chứng nhận được chỉ định, theo một quy chuẩn kỹ thuật quốc gia cụ thể, và có dấu hợp quy CR. CQ theo nghĩa thông dụng chỉ là giấy cam kết chất lượng của nhà sản xuất.

Xem thêm

Nếu Quý doanh nghiệp đang chuẩn bị hồ sơ cho hàng nhập khẩu hoặc hàng sản xuất trong nước và chưa chắc bộ chứng từ đang có đã đủ hay chưa, hãy liên hệ FOTEKCO để được rà soát và hướng dẫn.