Lượt xem: 276

Cập nhật ngày 08/11/2026 — Bài viết đã được rà soát lại: bổ sung tình trạng hiệu lực của Nghị định 15/2018/NĐ-CP năm 2026, danh mục chỉ tiêu kiểm nghiệm gạo thường áp dụng, trình tự nộp hồ sơ và phần hỏi đáp.

Gạo là lương thực chính trong bữa ăn hằng ngày của người Việt. Trước tình trạng gạo kém chất lượng, gạo không rõ nguồn gốc xuất hiện trên thị trường, việc công bố chất lượng là cách doanh nghiệp khẳng định sản phẩm của mình đạt chuẩn và đủ điều kiện lưu thông hợp pháp.

Các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh gạo đóng gói sẵn phải thực hiện tự công bố chất lượng gạo theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.

Tự công bố chất lượng gạo theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP

Tự công bố chất lượng gạo theo quy định hiện hành

Tự công bố sản phẩm gạo căn cứ vào quy định nào?

Doanh nghiệp căn cứ theo Nghị định số 15/2018/NĐ-CP ngày 02/02/2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm. Gạo đóng gói sẵn thuộc nhóm thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, nên thuộc diện tự công bố (Điều 4, Điều 5), không phải đăng ký bản công bố.

Nghị định 15/2018/NĐ-CP năm 2026 còn áp dụng không?

Có. Đây là điểm nhiều doanh nghiệp đang nhầm trong năm 2026:

  • Nghị định 46/2026/NĐ-CP ban hành ngày 26/01/2026 được xây dựng để thay thế Nghị định 15/2018/NĐ-CP.
  • Tuy nhiên, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 15/2026/NQ-CP ngày 06/4/2026 tạm ngưng hiệu lực của Nghị định 46/2026/NĐ-CP, cho đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và nghị định hướng dẫn có hiệu lực thi hành.
  • Trong thời gian tạm ngưng, Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn tiếp tục có hiệu lực. Thủ tục tự công bố theo Điều 4 và Điều 5 vẫn là thủ tục đang áp dụng.

Doanh nghiệp nên theo dõi thời điểm Luật An toàn thực phẩm sửa đổi có hiệu lực, vì khi đó quy trình công bố nhiều khả năng sẽ thay đổi.

Hồ sơ tự công bố chất lượng gạo gồm những gì?

  1. Bản tự công bố sản phẩm theo Mẫu số 01 Phụ lục I Nghị định 15/2018/NĐ-CP.
  2. Phiếu kết quả kiểm nghiệm gạo trong thời hạn 12 tháng tính đến ngày nộp hồ sơ, do phòng kiểm nghiệm được chỉ định hoặc được công nhận phù hợp ISO 17025 cấp (bản chính hoặc bản sao chứng thực).
  3. Nhãn sản phẩm (nhãn chính). Nếu nhãn có nội dung tiếng nước ngoài thì phải dịch sang tiếng Việt và công chứng.

Ngoài ra, để chuẩn bị hồ sơ, doanh nghiệp thường cần sẵn các giấy tờ sau (không nộp kèm bản tự công bố nhưng cần cho khâu kiểm nghiệm và hậu kiểm):

  • Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh (bản sao / bản scan), có ngành nghề phù hợp;
  • Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm (trừ các trường hợp được miễn theo Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP);
  • Mẫu sản phẩm để gửi kiểm nghiệm.

Chỉ tiêu kiểm nghiệm gạo thường áp dụng

Bộ chỉ tiêu được xây dựng theo nhóm sản phẩm và theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng. Với gạo, các nhóm chỉ tiêu thường gặp gồm:

  • Chỉ tiêu cảm quan và chất lượng: màu sắc, mùi vị, tạp chất, độ ẩm, tỷ lệ tấm, hạt hỏng… (tham chiếu TCVN về gạo trắng).
  • Kim loại nặng: Asen (As), Cadimi (Cd), Chì (Pb), Thủy ngân (Hg) — theo QCVN 8-2:2011/BYT về giới hạn ô nhiễm kim loại nặng trong thực phẩm.
  • Độc tố vi nấm: Aflatoxin B1, Aflatoxin tổng số — theo QCVN 8-1:2011/BYT.
  • Vi sinh vật: theo QCVN 8-3:2012/BYT và quy định hiện hành về vi sinh vật trong thực phẩm.
  • Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (nếu áp dụng theo yêu cầu quản lý hoặc yêu cầu của đối tác / nước nhập khẩu).

Lưu ý: danh mục trên mang tính tham khảo. Bộ chỉ tiêu cuối cùng phụ thuộc vào loại gạo (gạo trắng, gạo lứt, gạo nếp, gạo hữu cơ, gạo đã bổ sung vi chất…), thị trường tiêu thụ và quy chuẩn đang có hiệu lực tại thời điểm kiểm nghiệm. Doanh nghiệp nên để phòng kiểm nghiệm hoặc đơn vị tư vấn xây dựng chỉ tiêu trước khi gửi mẫu, tránh kiểm thiếu phải làm lại.

Trình tự thực hiện tự công bố chất lượng gạo

  1. Xây dựng chỉ tiêu kiểm nghiệm phù hợp với loại gạo và quy chuẩn áp dụng.
  2. Lấy mẫu và gửi kiểm nghiệm tại phòng kiểm nghiệm được chỉ định hoặc đạt ISO 17025.
  3. Hoàn thiện nhãn sản phẩm theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP (xem mục bên dưới).
  4. Soạn bản tự công bố theo Mẫu số 01, ký tên và đóng dấu.
  5. Công bố công khai bản tự công bố trên phương tiện thông tin đại chúng, trang thông tin điện tử của doanh nghiệp, hoặc niêm yết công khai tại trụ sở.
  6. Nộp 01 bản qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến, qua đường bưu điện hoặc trực tiếp đến cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền do UBND cấp tỉnh chỉ định (tại TP. Hồ Chí Minh là Sở An toàn thực phẩm).
  7. Sản xuất, kinh doanh ngay sau khi tự công bố và chịu trách nhiệm hoàn toàn về an toàn của sản phẩm.

Nhãn gạo phải ghi những gì?

Từ ngày 23/01/2026, nhãn hàng hóa thực hiện theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP (thay thế Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP). Nhãn gạo đóng gói sẵn tối thiểu phải có: tên sản phẩm; tên và địa chỉ tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm; xuất xứ; định lượng (khối lượng tịnh); ngày sản xuất; hạn sử dụng; thành phần; hướng dẫn bảo quản và sử dụng.

Thông tin trên nhãn phải khớp với bản tự công bố. Chi tiết cách ghi nhãn sản phẩm cho từng mục xem tại bài hướng dẫn riêng.

Ba lưu ý quan trọng khi tự công bố gạo

Thứ nhất: Các tài liệu trong hồ sơ phải được thể hiện bằng tiếng Việt; tài liệu bằng tiếng nước ngoài phải được dịch sang tiếng Việt và công chứng. Tài liệu phải còn hiệu lực tại thời điểm nộp hồ sơ.

Thứ hai: Trường hợp tổ chức, cá nhân có từ 02 cơ sở sản xuất trở lên cùng sản xuất một sản phẩm thì chỉ nộp hồ sơ tại một cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương có cơ sở sản xuất, do tổ chức, cá nhân lựa chọn. Khi đã chọn cơ quan nào thì các lần sau phải nộp tại cơ quan đó.

Thứ ba: Khi sản phẩm có thay đổi về tên sản phẩm, xuất xứ, thành phần cấu tạo thì phải công bố lại. Các thay đổi khác thì thông báo bằng văn bản gửi cơ quan quản lý nhà nước và được sản xuất, kinh doanh ngay sau khi gửi thông báo.

Câu hỏi thường gặp

Bán gạo lẻ, không đóng gói sẵn có phải tự công bố không?

Tự công bố áp dụng với thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn. Gạo bán xá, cân lẻ tại chợ không thuộc diện tự công bố, nhưng cơ sở vẫn phải tuân thủ điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm và thường phải ký bản cam kết an toàn thực phẩm.

Bản tự công bố gạo có thời hạn bao lâu?

Nghị định 15/2018/NĐ-CP không quy định thời hạn hiệu lực hay chu kỳ gia hạn cho bản tự công bố. Bản tự công bố có giá trị đến khi sản phẩm thay đổi thuộc diện phải công bố lại, hoặc đến khi quy định pháp luật thay đổi.

Hộ kinh doanh có tự công bố gạo được không?

Được. Hộ kinh doanh có đăng ký ngành nghề phù hợp vẫn thực hiện tự công bố như doanh nghiệp. Riêng yêu cầu về giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm thì xét theo Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP.

Mỗi loại gạo có phải công bố riêng không?

Mỗi sản phẩm với tên gọi, thành phần và quy cách riêng cần một bản tự công bố riêng. Cùng một sản phẩm đóng nhiều khối lượng khác nhau thì thường gộp được trong một bản, nhưng cần ghi rõ các quy cách.

Xem thêm

FOTEKCO hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chỉ tiêu kiểm nghiệm, lấy mẫu, soạn hồ sơ tự công bố và rà soát nhãn sản phẩm. Quý doanh nghiệp cần tư vấn có thể liên hệ qua số 093 111 9339 – 093 111 0363.